Porady

Zwolnienia darowizn 2026: ustawa o osobie najbliższej

Nowe przepisy o zwolnieniach podatkowych od darowizn w 2026. Sprawdź, kto może skorzystać ze statusu osoby najbliższej.

Autor: Mobilna Faktura

stacks of paper documents and file folders Źródło: Wesley Tingey na Unsplash

Spis treści


Rok 2026 przyniósł nowe regulacje dotyczące zwolnień z podatku od darowizn, które wywołują spore kontrowersje wśród prawników podatkowych i przedsiębiorców. Centralnym punktem sporów jest ustawa o statusie osoby najbliższej, która znacząco wpływa na sposób opodatkowania darowizn między bliskimi osobami. Zrozumienie tych zmian jest kluczowe dla każdego przedsiębiorcy planującego przekazanie majątku czy udziałów w firmie członkom rodziny.

Sporne kwestie zwolnień podatkowych

Wprowadzone w 2026 roku zmiany w przepisach o podatku od darowizn budzą wiele wątpliwości interpretacyjnych. Główny problem dotyczy precyzyjnego określenia, kto może skorzystać ze zwolnienia podatkowego w ramach nowego statusu osoby najbliższej.

Zakres stosowania zwolnień

Nowe przepisy znacznie rozszerzyły katalog osób uprawnionych do zwolnienia z podatku od darowizn. Wcześniej zwolnienie przysługiwało głównie małżonkom, dzieciom, rodzicom i rodzeństwu. Od 2026 roku lista została poszerzana o:

  • Partnerów życiowych pozostających we wspólnym pożyciu
  • Osoby pozostające w związku partnerskim zarejestrowanym
  • Dzieci partnera życiowego
  • Rodziców partnera życiowego

Jednak praktyczne stosowanie tych przepisów rodzi problemy. Organy podatkowe często kwestionują prawo do zwolnienia, wymagając szczegółowych dowodów na potwierdzenie statusu osoby najbliższej.

Problemy interpretacyjne

Największe kontrowersje dotyczą definicji “wspólnego pożycia” i czasu jego trwania. Przepisy nie precyzują, jak długo osoby muszą pozostawać we wspólnym pożyciu, aby móc skorzystać ze zwolnienia. To prowadzi do różnych interpretacji urzędów skarbowych w poszczególnych regionach Polski.

Przedsiębiorcy przekazujący udziały w spółkach swoim partnerom życiowym często spotykają się z żądaniem zapłaty podatku od darowizn, mimo że formalnie przepisy przewidują zwolnienie. Organy podatkowe argumentują, że nie zostały spełnione warunki do uznania statusu osoby najbliższej.

Status osoby najbliższej - nowe przepisy 2026

Ustawa o statusie osoby najbliższej, która weszła w życie 1 stycznia 2026 roku, wprowadza nową kategorię prawną w polskim systemie podatkowym. Ma ona na celu zrównanie praw osób pozostających w nieformalnych związkach z prawami małżonków w zakresie zwolnień podatkowych.

Warunki uzyskania statusu

Aby uzyskać status osoby najbliższej, muszą zostać spełnione następujące warunki:

Wspólne zamieszkiwanie: Osoby muszą mieszkać razem przez co najmniej 12 miesięcy przed datą darowizny. Okres ten może być potwierdzony przez:

  • Wspólną meldunek na pobyt stały
  • Umowy najmu mieszkania podpisane przez obie strony
  • Rachunki za media wystawione na obie osoby
  • Świadectwa sąsiadów lub innych osób trzecich

Prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego: Oznacza to dzielenie się kosztami utrzymania, wspólne zakupy, zarządzanie budżetem domowym. Dowodami mogą być:

  • Wspólne konta bankowe
  • Umowy kredytowe podpisane solidarnie
  • Polisy ubezpieczeniowe obejmujące obie osoby
  • Dokumenty potwierdzające wspólne inwestycje

Brak przeszkód do zawarcia małżeństwa: Osoby nie mogą pozostawać w związku małżeńskim z innymi osobami ani być spokrewnione w linii prostej.

Procedura potwierdzania statusu

Status osoby najbliższej może być potwierdzony na dwa sposoby:

Deklaracja przed urzędem stanu cywilnego: Od marca 2026 roku możliwe jest złożenie wspólnej deklaracji o pozostawaniu we wspólnym pożyciu. Procedura jest płatna (opłata wynosi 300 zł) i wymaga przedstawienia dokumentów potwierdzających spełnienie warunków.

Potwierdzenie w trakcie postępowania podatkowego: Jeśli osoby nie złożyły wcześniej deklaracji, mogą udowodnić swój status podczas kontroli podatkowej lub w odpowiedzi na wezwanie urzędu skarbowego.

Praktyczne wskazówki dla przedsiębiorców

Nowe przepisy mają szczególne znaczenie dla przedsiębiorców planujących sukcesję biznesową lub przekazanie udziałów w spółce swoim bliskim. Oto najważniejsze wskazówki praktyczne.

Planowanie darowizn majątkowych

Przed dokonaniem darowizny wartościowej, szczególnie udziałów w spółce lub nieruchomości komercyjnych, warto:

  1. Zgromadzić kompletną dokumentację potwierdzającą status osoby najbliższej co najmniej 6 miesięcy przed planowaną darowizną
  2. Skonsultować się z doradcą podatkowym w zakresie interpretacji przepisów w konkretnej sytuacji
  3. Rozważyć złożenie deklaracji w urzędzie stanu cywilnego jeśli planowana darowizna przekracza 100 000 zł

Przykład praktyczny: Przedsiębiorca Jan chce przekazać 30% udziałów w swojej spółce z o.o. (wartość 500 000 zł) swojemu partnerowi życiowemu Markowi. Mieszkają razem od 2024 roku, mają wspólne konto bankowe i kredyt hipoteczny. Przed dokonaniem darowizny powinni złożyć deklarację w USC i przygotować pełną dokumentację potwierdzającą ich status.

Unikanie pułapek podatkowych

Najczęstsze błędy popełniane przez przedsiębiorców w 2026 roku:

Brak odpowiedniej dokumentacji: Wiele osób zakłada, że samo wspólne mieszkanie wystarczy do potwierdzenia statusu. Organy podatkowe wymagają jednak kompleksowych dowodów.

Niedotrzymanie terminów: Wszystkie dokumenty potwierdzające status muszą odnosić się do okresu co najmniej 12 miesięcy przed datą darowizny. Przygotowanie ich post factum nie jest skuteczne.

Błędne wypełnienie zeznania podatkowego: Nawet przy prawidłowym statusie osoby najbliższej, błędy w zeznaniu SD-3 mogą prowadzić do naliczenia podatku.

Alternatywne rozwiązania

Jeśli uzyskanie statusu osoby najbliższej jest problematyczne, przedsiębiorcy mogą rozważyć:

  • Rozłożenie darowizny w czasie: Wykorzystanie rocznych limitów zwolnienia (obecnie 36 120 zł od osoby)
  • Sprzedaż symboliczną: Zawarcie umowy sprzedaży za symboliczną kwotę zamiast darowizny
  • Utworzenie funduszu rodzinnego: Nowa instytucja prawna dostępna od 2026 roku

FAQ

Czy partnerzy tej samej płci mogą uzyskać status osoby najbliższej?

Tak, ustawa z 2026 roku nie różnicuje ze względu na płeć. Partnerzy tej samej płci mogą uzyskać status osoby najbliższej na takich samych zasadach jak pary heteroseksualne, pod warunkiem spełnienia wszystkich wymaganych kryteriów.

Ile kosztuje procedura potwierdzenia statusu osoby najbliższej?

Opłata za złożение deklaracji w urzędzie stanu cywilnego wynosi 300 zł. Dodatkowo należy liczyć się z kosztami uzyskania niezbędnych dokumentów (odpisy z ksiąg wieczystych, zaświadczenia bankowe) - łącznie około 500-800 zł. Koszt konsultacji prawnej to 1000-3000 zł w zależności od złożoności sprawy.

Czy można cofnąć status osoby najbliższej?

Tak, osoby mogą w każdej chwili cofnąć złożoną deklarację poprzez wspólne oświadczenie w urzędzie stanu cywilnego. Cofnięcie statusu działa na przyszłość i nie wpływa na wcześniej dokonane darowizny, które skorzystały ze zwolnienia podatkowego.

Co się dzieje ze statusem w przypadku śmierci jednego z partnerów?

Status osoby najbliższej automatycznie wygasa w przypadku śmierci jednego z partnerów. Jednak wszystkie darowizny dokonane wcześniej zachowują swoje zwolnienie podatkowe. Partner może również dziedziczyć na preferencyjnych zasadach podatkowych, jeśli status był potwierdzony przed śmiercią.

Czy poprzedni rozwód wpływa na możliwość uzyskania statusu?

Nie, poprzedni rozwód nie stanowi przeszkody w uzyskaniu statusu osoby najbliższej z nowym partnerem. Ważne jest tylko, aby w momencie składania deklaracji osoba nie pozostawała w żadnym związku małżeńskim. Okres karencji po rozwodzie nie jest wymagany.

Tagi:

Porady

Gotowy zastosować tę wiedzę w praktyce?

System Mobilna Faktura automatyzuje wszystko co przeczytałeś w tym artykule. Wypróbuj za darmo - bez karty kredytowej, bez zobowiązań.

Załóż darmowe konto →