Oddawanie krwi a zwolnienie z pracy - przepisy 2026

Źródło: Ninthgrid na Unsplash

Spis treści

• Prawo do zwolnienia za oddawanie krwi
• Obowiązki pracodawcy w 2026 roku
• Rozliczenia księgowe i podatkowe
• FAQ

---

Prawo do zwolnienia za oddawanie krwi

Oddawanie krwi to społecznie wartościowa działalność, którą państwo wspiera również poprzez odpowiednie regulacje prawne dotyczące zwolnień z pracy. W 2026 roku obowiązują jasne zasady określające prawa pracowników i obowiązki pracodawców w tym zakresie.

Każdy pracownik, który oddaje krew lub jej składniki, ma prawo do zwolnienia z pracy na dzień oddania krwi oraz dzień następny. To oznacza, że jeśli oddajesz krew w poniedziałek, możesz nie przyjść do pracy również we wtorek - i pracodawca nie może Ci tego zabronić.

Podstawa prawna zwolnień

Prawo do zwolnienia z pracy za oddawanie krwi wynika z ustawy o publicznej służbie krwi. Przepisy te są bezwzględnie obowiązujące, co oznacza, że żadna umowa o pracę, regulamin pracy czy inne porozumienie nie może ograniczać tego prawa.

Zwolnienie przysługuje bez względu na rodzaj umowy - dotyczy to zarówno umów o pracę, jak i umów cywilnoprawnych (zlecenie, dzieło), jeśli pracownik wykonuje pracę osobiście.

Procedura uzyskania zwolnienia

Aby skorzystać z przysługującego zwolnienia, pracownik powinien:

1. Zawiadomić pracodawcę o zamiarze oddania krwi - najlepiej z wyprzedzeniem, choć nie jest to obligatoryjne
2. Przedstawić zaświadczenie z jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi potwierdzające oddanie krwi
3. Skorzystać ze zwolnienia w ciągu 30 dni od daty oddania krwi

Ważne: zwolnienie można wykorzystać również częściowo, np. pół dnia w dniu oddania krwi i pół dnia następnego. Decyzja należy do pracownika.

Obowiązki pracodawcy w 2026 roku

Pracodawca ma ściśle określone obowiązki wobec pracowników oddających krew. Znajomość tych zasad jest kluczowa dla właściwego prowadzenia firmy i unikania problemów prawnych.

Obowiązek udzielenia zwolnienia

Pracodawca nie może odmówić udzielenia zwolnienia pracownikowi, który oddał krew. To nie jest kwestia uznania czy dobrej woli - to prawny obowiązek. Odmowa może skutkować konsekwencjami prawnymi, w tym skargami do Państwowej Inspekcji Pracy.

Zwolnienie obejmuje:

• Dzień oddania krwi - bez względu na porę oddania (rano, popołudniu, wieczorem)
• Dzień następny - pełny dzień wolny od pracy
• Możliwość elastycznego wykorzystania - pracownik może podzielić te dwa dni według własnych potrzeb

Wynagrodzenie za okres zwolnienia

Za okres zwolnienia związanego z oddawaniem krwi pracownik zachowuje prawo do pełnego wynagrodzenia. Pracodawca wypłaca wynagrodzenie tak, jakby pracownik normalnie wykonywał pracę.

Sposób obliczania wynagrodzenia:

• Wynagrodzenie stałe - wypłata normalnej dziennej stawki
• Wynagrodzenie zmienne - średnia z ostatnich 3 miesięcy
• Premia za oddanie krwi - dodatkowo 6% podstawy wymiaru zasiłków

Dokumentowanie nieobecności

W ewidencji czasu pracy nieobecność z powodu oddania krwi należy oznaczyć odpowiednim kodem. Nie jest to urlop wypoczynkowy ani zwolnienie lekarskie, lecz odrębna kategoria nieobecności usprawiedliwionej.

Pracodawca powinien prowadzić ewidencję:

• Dat zwolnień związanych z oddawaniem krwi
• Zaświadczeń z jednostek służby krwi
• Wysokości wypłaconego wynagrodzenia za okres zwolnienia

Rozliczenia księgowe i podatkowe

Zwolnienia za oddawanie krwi mają swoje konsekwencje w księgowości i rozliczeniach podatkowych firmy. Właściwe ujęcie tych operacji jest ważne dla prawidłowego prowadzenia ksiąg.

Koszty wynagrodzenia w księgach

Wynagrodzenie wypłacone za okres zwolnienia związanego z oddawaniem krwi stanowi:

• Koszt uzyskania przychodów w podatku dochodowym
• Podstawę naliczania składek ZUS - wszystkie składki naliczane normalnie
• Koszt w księgach rachunkowych - podobnie jak zwykłe wynagrodzenie

W księgach rachunkowych księgowanie przebiega standardowo:

Wn Koszty wynagrodzeń
Ma Rozrachunki z pracownikami
Ma Rozrachunki publicznoprawne (ZUS, US)

Ulgi podatkowe dla pracownika

Pracownik oddający krew może skorzystać z dodatkowych korzyści podatkowych:

• 6% podstawy wymiaru zasiłków - wypłacane przez pracodawcę jako premia
• Zwolnienie z PIT premii do wysokości określonej w przepisach
• Odliczenie kosztów związanych z dojazdem na oddanie krwi

Te ulgi pracodawca musi uwzględnić przy obliczaniu podatku dochodowego od pracownika.

Dokumentacja dla potrzeb kontroli

W przypadku kontroli skarbowej lub ZUS-owskiej, pracodawca musi być w stanie udokumentować:

1. Zasadność zwolnienia - zaświadczenia z jednostek służby krwi
2. Prawidłowość naliczenia wynagrodzenia - podstawy i sposób kalkulacji
3. Zgodność z przepisami - przestrzeganie terminów i procedur

Brak właściwej dokumentacji może skutkować zakwestionowaniem kosztów przez organy kontrolne.

FAQ

Ile dni zwolnienia przysługuje za oddanie krwi?

Za każde oddanie krwi przysługują 2 dni zwolnienia - dzień oddania krwi oraz dzień następny. Dni te można wykorzystać w ciągu 30 dni od daty oddania krwi, również w sposób elastyczny (np. po pół dnia).

Czy pracodawca może odmówić zwolnienia za oddanie krwi?

Nie, pracodawca nie może odmówić udzielenia zwolnienia. To jest prawny obowiązek wynikający z ustawy o publicznej służbie krwi. Odmowa może skutkować interwencją Państwowej Inspekcji Pracy.

Czy zwolnienie za oddanie krwi jest płatne?

Tak, za okres zwolnienia pracownik zachowuje prawo do pełnego wynagrodzenia. Dodatkowo przysługuje mu premia w wysokości 6% podstawy wymiaru zasiłków, która jest zwolniona z podatku dochodowego.

Jakie zaświadczenie jest potrzebne od pracodawcy?

Pracownik musi przedstawić zaświadczenie z jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi potwierdzające oddanie krwi lub jej składników. Dokument ten jest podstawą do udzielenia zwolnienia i wypłaty wynagrodzenia.

Czy zwolnienie dotyczy również umów cywilnoprawnych?

Tak, prawo do zwolnienia przysługuje również osobom zatrudnionym na podstawie umów cywilnoprawnych (zlecenie, dzieło), jeśli wykonują pracę osobiście. Zasady wypłaty wynagrodzenia mogą się jednak różnić w zależności od rodzaju umowy.