Dokumenty ZUS na biurku z kalkulatorem Źródło: FIN na Unsplash

Spis treści

Co się zmienia i dlaczego warto wiedzieć o tym już teraz
Czym jest “drugie świadczenie” w ZUS i kogo dotyczy
Jak zmiana z 15% na 25% wpłynie na Twoje finanse
Co powinieneś zrobić w 2026 roku – praktyczne kroki
FAQ

Co się zmienia i dlaczego warto wiedzieć o tym już teraz

Zmiany w systemie ZUS rzadko kiedy przychodzą z dnia na dzień. Zazwyczaj są ogłaszane z kilkuletnim wyprzedzeniem właśnie po to, żebyś – jako przedsiębiorca – miał czas się przygotować. Tym razem ZUS oficjalnie zakomunikował, że od 1 stycznia 2027 roku udział drugiego świadczenia wzrośnie z 15% do 25%. Brzmi technicznie? Zaraz wyjaśnię, o co dokładnie chodzi i dlaczego ta zmiana może uderzyć w Twój portfel – albo wręcz przeciwnie, jeśli dobrze się do niej przygotujesz już w 2026 roku.

Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą, zatrudniasz pracowników lub sam jesteś jednocześnie pracownikiem i przedsiębiorcą, ten artykuł jest właśnie dla Ciebie. Pokażę Ci, co dokładnie się zmienia, jak to policzyć na konkretnych przykładach i jakie kroki warto podjąć jeszcze w tym roku, żeby zmiana nie zaskoczyła Cię w 2027 roku.

Czym jest "drugie świadczenie" w ZUS i kogo dotyczy

Zacznijmy od podstaw, bo pojęcie "drugiego świadczenia" nie jest oczywiste dla każdego przedsiębiorcy. W systemie ubezpieczeń społecznych istnieje coś, co nazywamy zbiegiem tytułów ubezpieczenia. Chodzi o sytuacje, gdy dana osoba ma jednocześnie kilka podstaw do objęcia ubezpieczeniem – na przykład prowadzi firmę i jednocześnie pobiera emeryturę lub rentę.

Zbieg tytułów – czyli kiedy masz dwa "powody" do ZUS

W polskim prawie ubezpieczeniowym, jeśli jesteś objęty ubezpieczeniem z kilku tytułów jednocześnie, ZUS stosuje określone zasady dotyczące tego, które świadczenie i w jakiej wysokości Ci przysługuje lub jak wyliczane są Twoje składki.

Najczęstsze przypadki zbiegu tytułów, które spotykam u przedsiębiorców, to:

Emeryt prowadzący działalność gospodarczą – pobierasz emeryturę, ale jednocześnie masz zarejestrowaną firmę i opłacasz składki
Rencista-przedsiębiorca – pobierasz rentę z tytułu niezdolności do pracy i prowadzisz działalność
Pracownik i przedsiębiorca jednocześnie – jesteś zatrudniony na etacie i równolegle prowadzisz własną firmę
Osoba pobierająca dwa świadczenia ZUS – na przykład łączysz rentę rodzinną z własną emeryturą lub rentą

Co dziś oznacza te 15% i jak to się zmieni

Obecne przepisy (obowiązujące w 2026 roku) zakładają, że jeśli masz prawo do dwóch świadczeń jednocześnie – ZUS wypłaca Ci jedno świadczenie w pełnej wysokości, a drugie jedynie w 15% jego wartości. Jest to tak zwane świadczenie w zmniejszonej wysokości.

Od 1 stycznia 2027 roku ten próg wzrośnie do 25%. Co to oznacza w praktyce? Osoby pobierające dwa świadczenia ZUS jednocześnie dostaną więcej pieniędzy, bo “drugie” świadczenie będzie liczone od wyższego procentu. To dobra wiadomość dla beneficjentów – ale warto sprawdzić, czy i jak ta zmiana wpływa na Twoje rozliczenia jako przedsiębiorcy.

Jak zmiana z 15% na 25% wpłynie na Twoje finanse

Żeby zrozumieć realny wpływ tej zmiany, najlepiej posłużyć się konkretnymi przykładami. Zobaczmy, jak to wygląda w liczbach.

Przykład 1: Emeryt prowadzący firmę

Wyobraź sobie Pana Marka, który ma 65 lat, pobiera emeryturę w wysokości 3 200 zł brutto i jednocześnie prowadzi małą firmę konsultingową. Przez całe zawodowe życie odprowadzał też składki, które uprawniają go do świadczenia rentowego w wysokości 1 800 zł brutto.

Jak to wygląda dziś (w 2026 roku):

Emerytura w pełnej wysokości: 3 200 zł
Renta jako “drugie świadczenie” (15%): 270 zł
Łącznie: 3 470 zł brutto

Jak to będzie wyglądać od 1 stycznia 2027 roku:

Emerytura w pełnej wysokości: 3 200 zł
Renta jako “drugie świadczenie” (25%): 450 zł
Łącznie: 3 650 zł brutto

Różnica wynosi 180 zł miesięcznie, co rocznie daje 2 160 zł więcej w kieszeni. To już odczuwalna kwota, szczególnie dla osób, które łączą emeryturę z rentą i jednocześnie prowadzą działalność.

Przykład 2: Rencista z rentą rodzinną

Pani Anna pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu w wysokości 2 400 zł oraz własną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w kwocie 1 600 zł. Jednocześnie prowadzi małą firmę i martwi się, czy prowadzenie działalności wpłynie na jej świadczenia.

Stan na 2026 rok:

Renta rodzinna (pełna, wyższa): 2 400 zł
Własna renta (drugie świadczenie, 15%): 240 zł
Łącznie: 2 640 zł brutto

Od 2027 roku:

Renta rodzinna (pełna): 2 400 zł
Własna renta (drugie świadczenie, 25%): 400 zł
Łącznie: 2 800 zł brutto

Wzrost o 160 zł miesięcznie – i to bez żadnych dodatkowych działań ze strony Pani Anny.

Kogo ta zmiana bezpośrednio nie dotyczy?

Jeśli jesteś “zwykłym” przedsiębiorcą – opłacasz składki ZUS, nie pobierasz żadnych świadczeń i nie masz zbiegu tytułów ubezpieczenia – ta konkretna zmiana nie wpłynie bezpośrednio na Twoje bieżące zobowiązania składkowe. Warto jednak wiedzieć o niej z myślą o przyszłości, bo wielu przedsiębiorców z czasem przechodzi na emeryturę i nadal prowadzi działalność.

Co powinieneś zrobić w 2026 roku – praktyczne kroki

Rok 2026 to idealny moment, żeby spokojnie przeanalizować swoją sytuację i ewentualnie podjąć działania przygotowawcze. Poniżej znajdziesz konkretne wskazówki, które warto wdrożyć przed wejściem zmian w życie.

Krok 1: Sprawdź, czy jesteś w grupie dotkniętej zmianą

Przede wszystkim odpowiedz sobie na kilka pytań:

Czy pobierasz jakiekolwiek świadczenie z ZUS (emeryturę, rentę, rentę rodzinną)?
Czy jednocześnie prowadzisz działalność gospodarczą?
Czy posiadasz prawo do więcej niż jednego świadczenia ZUS?

Jeśli na choćby jedno z tych pytań odpowiedziałeś twierdząco, warto dokładniej przeanalizować swoją sytuację – najlepiej z doradcą podatkowym lub bezpośrednio w oddziale ZUS.

Krok 2: Złóż wniosek o informację w ZUS lub skorzystaj z PUE

ZUS udostępnia platformę PUE ZUS (Platforma Usług Elektronicznych), przez którą możesz sprawdzić swoje konto ubezpieczonego, historię składek i aktualnie pobierane świadczenia. To darmowe narzędzie i naprawdę warto je regularnie sprawdzać.

Jeśli masz wątpliwości co do swojej sytuacji, możesz też:

Złożyć pisemny wniosek do ZUS o informację dotyczącą Twoich uprawnień do świadczeń
Umówić się na wizytę w oddziale ZUS – pracownicy są zobowiązani udzielić Ci bezpłatnej informacji
Skontaktować się z doradcą ZUS – numer infolinii ZUS to 22 560 16 00

Krok 3: Zaplanuj budżet firmy z uwzględnieniem zmiany

Jeśli prowadzisz firmę i jednocześnie pobierasz świadczenia ZUS, zmiana od 2027 roku może mieć pozytywny wpływ na Twoje dochody. Warto uwzględnić tę zmianę w planowaniu finansowym na przyszły rok – np. przy opracowywaniu budżetu firmy na 2027 rok, który zazwyczaj przygotowuje się właśnie w końcówce 2026 roku.

Krok 4: Porozmawiaj z księgowym lub doradcą podatkowym

Sytuacje związane ze zbiegiem tytułów ubezpieczenia bywają zawiłe i każdy przypadek jest trochę inny. Jeśli prowadzisz działalność i jednocześnie jesteś beneficjentem świadczeń ZUS, koniecznie skonsultuj się z doradcą, który:

Oceni Twoją indywidualną sytuację
Wyliczy, o ile wzrosną Twoje świadczenia od 2027 roku
Sprawdzi, czy nie przysługują Ci dodatkowe ulgi lub zwolnienia ze składek
Pomoże zoptymalizować formę prowadzenia działalności w kontekście ZUS

Podsumowanie – lepiej wiedzieć wcześniej niż się spóźnić

Zmiana, którą ogłosił ZUS – wzrost udziału drugiego świadczenia z 15% do 25% od 1 stycznia 2027 roku – to dobra informacja dla osób, które pobierają dwa świadczenia jednocześnie. W praktyce oznacza to wyższe wypłaty dla emerytów, rencistów i innych beneficjentów, którzy jednocześnie są aktywni zawodowo lub prowadzą działalność gospodarczą.

Rok 2026 to czas na przygotowanie się do tej zmiany. Sprawdź swoją sytuację w ZUS, skontaktuj się z doradcą i uwzględnij tę zmianę w planowaniu finansowym firmy. Lepiej znać szczegóły z kilkunastomiesięcznym wyprzedzeniem niż dowiedzieć się o nich po fakcie.

Pamiętaj – przepisy dotyczące ZUS są skomplikowane, a każda sytuacja jest inna. Jeśli masz wątpliwości, zawsze warto zapytać specjalisty. To inwestycja, która zazwyczaj się zwraca.

FAQ

Czy zmiana ZUS od 2027 roku dotyczy wszystkich przedsiębiorców?

Nie, zmiana dotyczy wyłącznie osób, które mają prawo do dwóch lub więcej świadczeń ZUS jednocześnie – np. emerytów i rencistów prowadzących działalność. Jeśli prowadzisz firmę i nie pobierasz żadnych świadczeń, ta konkretna zmiana nie wpł

ZUS 2027: Drugie świadczenie wzrośnie do 25% – co to znaczy?