Zmiany w składkach ZUS od 2027 roku Źródło: Jakub Żerdzicki na Unsplash

Spis treści

Co się zmienia w ZUS od 2027 roku?
Kogo dotyczą te zmiany?
Jak przygotować firmę już w 2026 roku?
Praktyczne przykłady i kwoty
FAQ

Co się zmienia w ZUS od 2027 roku?

Zakład Ubezpieczeń Społecznych oficjalnie ogłosił istotną zmianę, która wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2027 roku. Dotyczy ona tzw. drugiego świadczenia – a konkretnie jego udziału procentowego, który wzrośnie aż o 10 punktów procentowych: z dotychczasowych 15% do 25%.

Brzmi enigmatycznie? Spokojnie – w tym artykule wyjaśniamy krok po kroku, czego ta zmiana dotyczy, kogo obejmuje i – co najważniejsze dla przedsiębiorców – jak się do niej przygotować jeszcze w 2026 roku, zanim przepisy wejdą w życie.

Rok 2026 to idealny moment, żeby dokonać przeglądu swojej sytuacji ubezpieczeniowej i zoptymalizować koszty. Zmiany w systemie ZUS rzadko kiedy pojawiają się z dnia na dzień bez zapowiedzi – tym razem mamy komfort czasu, żeby działać spokojnie i świadomie.

Czym jest „drugie świadczenie" w ZUS?

W polskim systemie ubezpieczeń społecznych pojęcie „drugiego świadczenia” pojawia się w kontekście zbiegu tytułów do ubezpieczeń – czyli sytuacji, gdy dana osoba podlega ubezpieczeniom z więcej niż jednego tytułu jednocześnie.

Klasyczny przykład? Emeryt lub rencista, który jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą lub jest zatrudniony na umowę o pracę. Albo osoba pobierająca rentę rodzinną, która równocześnie pracuje zawodowo. W takich przypadkach ZUS wypłaca świadczenia według określonych zasad – i właśnie tu pojawia się pojęcie „udziału drugiego świadczenia”.

Aktualnie (w 2026 roku) udział ten wynosi 15% – co oznacza, że drugie świadczenie wypłacane jest w tej właśnie proporcji. Od 1 stycznia 2027 roku próg ten wzrośnie do 25%, co dla wielu świadczeniobiorców będzie oznaczało realną zmianę w wysokości otrzymywanych środków.

Skąd bierze się ta zmiana i dlaczego teraz?

Zmiany w systemie świadczeń ZUS są efektem długotrwałych prac legislacyjnych i analiz demograficznych. Polska starzejąca się populacja oznacza, że coraz więcej osób łączy aktywność zawodową z pobieraniem świadczeń emerytalnych lub rentowych. Ustawodawca, chcąc z jednej strony nie zniechęcać seniorów do pracy, a z drugiej bardziej sprawiedliwie rozdzielać środki z systemu ubezpieczeniowego, zdecydował się na stopniowe zwiększanie udziału drugiego świadczenia.

Wzrost z 15% do 25% to krok znaczący – o 67% wyższy udział procentowy. Dla przedsiębiorców zatrudniających emerytów lub rencistów, a także dla samych właścicieli firm pobierających świadczenia, zmiana ta będzie miała wymierny wpływ finansowy.

Kogo dotyczą te zmiany?

Zanim zaczniesz się martwić, sprawdź, czy ta zmiana w ogóle Cię dotyczy. Poniżej lista grup, które powinny przyjrzeć się temu tematowi szczególnie uważnie.

Przedsiębiorcy pobierający emeryturę lub rentę

Jeśli prowadzisz własną działalność gospodarczą i jednocześnie pobierasz świadczenie emerytalne lub rentowe z ZUS – ta zmiana dotyczy Cię bezpośrednio. Od 2027 roku Twoje drugie świadczenie będzie wyliczane według wyższego wskaźnika (25% zamiast dotychczasowych 15%).

W praktyce może to oznaczać:

Wyższe drugie świadczenie – jeśli Twoje dochody z działalności przekraczają określone progi, ZUS może przeliczyć wypłacaną kwotę.
Konieczność aktualizacji dokumentów – ZUS może wymagać złożenia nowych oświadczeń lub zaświadczeń o dochodach.
Zmianę w planowaniu podatkowym – wyższe świadczenie to wyższy dochód do opodatkowania, co warto uwzględnić w planie finansowym na 2027 rok.

Pracodawcy zatrudniający emerytów i rencistów

Jeśli w Twojej firmie pracują osoby pobierające świadczenia ZUS, również powinieneś być świadomy tej zmiany. Dlaczego? Ponieważ:

Twoi pracownicy mogą zapytać Cię o wpływ zmiany na ich sytuację – warto być przygotowanym na tę rozmowę.
Przy wyższym świadczeniu może zmienić się sytuacja podatkowa pracownika – co z kolei wpłynie na obliczanie zaliczek na podatek dochodowy.
W kontekście zatrudnienia część pracowników może zdecydować się zmienić wymiar etatu lub formę współpracy, gdy otrzymają wyższe świadczenie z ZUS.

Osoby z wieloma tytułami ubezpieczenia

Zbieg tytułów ubezpieczeniowych to nie tylko emeryci pracujący zawodowo. Dotyczy to również:

Osób prowadzących jednocześnie działalność gospodarczą i pracujących na etacie.
Zleceniobiorców mających kilka umów zlecenia.
Twórców i artystów łączących różne formy aktywności zawodowej.

W każdym z tych przypadków zasady dotyczące drugiego świadczenia mogą mieć zastosowanie – warto skonsultować swoją indywidualną sytuację z doradcą ZUS lub księgowym.

Jak przygotować firmę już w 2026 roku?

Masz czas – i to jest Twoja największa przewaga. Przepisy wchodzą w życie dopiero 1 stycznia 2027 roku, co oznacza, że cały rok 2026 możesz przeznaczyć na spokojne przygotowania. Oto konkretny plan działania.

Krok 1: Przeprowadź audyt swojej sytuacji ubezpieczeniowej

Zacznij od odpowiedzi na kilka podstawowych pytań:

Czy pobierasz jakiekolwiek świadczenie z ZUS (emeryturę, rentę, świadczenie rehabilitacyjne)?
Czy jednocześnie prowadzisz działalność gospodarczą lub pracujesz na umowę?
Czy w Twojej firmie są zatrudnione osoby pobierające świadczenia ZUS?

Jeśli odpowiedź na którekolwiek z tych pytań brzmi „tak” – czas na dokładniejszą analizę. Skontaktuj się ze swoim biurem rachunkowym lub bezpośrednio z ZUS (przez portal PUE ZUS), żeby ustalić, w jakiej kategorii się znajdujesz i jak zmiana przepisów wpłynie na Twoją konkretną sytuację.

Krok 2: Przelicz wpływ zmiany na swoje finanse

Wzrost udziału drugiego świadczenia z 15% do 25% to zmiana o konkretnych skutkach finansowych. Żeby zrozumieć, jak duża będzie różnica w Twoim przypadku, potrzebujesz kilku danych:

Aktualna wysokość Twojego świadczenia podstawowego (emerytury, renty).
Dochody z pozostałych tytułów (działalności, umowy o pracę itp.).
Obowiązujące progi dochodowe dla danego rodzaju świadczenia.

Na podstawie tych informacji Twój księgowy lub doradca finansowy może przygotować symulację, która pokaże Ci, o ile zmieni się Twoja sytuacja finansowa po 1 stycznia 2027 roku. Lepiej wiedzieć wcześniej niż zaskoczyć się w połowie roku.

Krok 3: Przygotuj się na aktualizację dokumentów

Zmiany w przepisach ZUS często wiążą się z koniecznością złożenia nowych dokumentów lub aktualizacji istniejących. Warto już w 2026 roku:

Upewnić się, że wszystkie Twoje dane w systemie ZUS są aktualne (adres, forma działalności, tytuły ubezpieczenia).
Sprawdzić, czy masz aktywny dostęp do Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS) – to najszybszy sposób na składanie wniosków i sprawdzanie stanu konta.
Przygotować dokumentację potwierdzającą wysokość dochodów z różnych tytułów – może się ona przydać przy ewentualnym przeliczeniu świadczeń.

Krok 4: Uwzględnij zmianę w planowaniu podatkowym na 2027 rok

Wyższe świadczenie z ZUS to wyższy dochód – a wyższy dochód to potencjalnie wyższy podatek. Jeśli zmiana przepisów spowoduje, że Twoje łączne przychody wzrosną, może to mieć wpływ na:

Wybór formy opodatkowania (skala podatkowa, podatek liniowy).
Prawo do określonych ulg i odliczeń podatkowych.
Wysokość zaliczek na podatek dochodowy odprowadzanych w ciągu roku.

Październik i listopad 2026 roku to dobry moment, żeby usiąść z księgowym i zaplanować strategię podatkową na kolejny rok z uwzględnieniem nowych przepisów ZUS.

Praktyczne przykłady i kwoty

Teoria to jedno – ale przedsiębiorcy lubią konkrety. Poniżej kilka przykładów, które pomogą Ci zobrazować skalę zmiany.

Przykład 1: Emeryt prowadzący działalność gospodarczą

Pan Marek, lat 67, pobiera emeryturę i jednocześnie prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą jako konsultant IT. Jego emerytura wynosi 3 200 zł brutto miesięcznie.

W 2026 roku (przy udziale 15%): drugie świadczenie obliczane jest według aktualnych zasad z 15% udziałem.
Od 2027 roku (przy udziale 25%): udział drugiego świadczenia wzrasta, co może oznaczać wyższe łączne świadczenie przy spełnieniu określonych warunków.

Konkretna różnica zależy od indywidualnej sytuacji i rodzaju pobieranego świadczenia – dlatego tak ważna jest indywidualna konsultacja z ZUS lub doradcą.

Przykład 2: Firma zatrudniająca emerytów

Pani Katarzyna prowadzi małą firmę handlową i zatrudnia na pół etatu dwie emerytki. Obie pobierają emerytury z ZUS. Zmiana przepisów od 2027 roku może sprawić, że:

Pracownice zapytają pracodawcę o wpływ zmiany na ich wynagrodzenie netto.
Zmienią się ich preferencje dotyczące wymiaru czasu pracy.
Konieczne będzie poinformowanie ich o zmianie przepisów i ewentualna aktualizacja umów o pracę, jeśli zmienią one swój wymiar zatrudnienia.

Pani Katarzyna powinna już w 2026 roku porozmawiać ze swoim biurem rachunkowym o tym, jak przeprowadzić takie rozmowy i czy jej firma jest dobrze przygotowana na ewentualne zmiany kadrowe.

Podsumowanie – działaj w 2026, żeby nie zaskoczyć się w 2027

Zmiana wprowadzana przez ZUS – wzrost udziału drugiego świadczenia z 15% do 25% od 1 stycznia 2027 roku – to ważna informacja dla wielu przedsiębiorców i pracowników w Polsce. Choć przepisy wchodzą w życie dopiero za kilka miesięcy, **najlepszy moment na przygotowania to właś

ZUS 2027: Drugie świadczenie wzrośnie z 15% do 25%