Emeryt na etacie 2026: co zyskuje Twoja firma?

Źródło: Vitaly Gariev na Unsplash

Spis treści

• Dlaczego coraz więcej firm zatrudnia emerytów?
• Składki ZUS przy zatrudnieniu emeryta w 2026 roku
• Jaką umowę podpisać z emerytem? Plusy i minusy każdego rozwiązania
• Praktyczne wskazówki dla pracodawcy
• FAQ

---

Dlaczego coraz więcej firm zatrudnia emerytów?

Polska starzeje się w szybkim tempie, a rynek pracy od kilku lat wyraźnie to odczuwa. Brakuje rąk do pracy w wielu branżach – od produkcji, przez usługi, aż po specjalistyczne zawody techniczne czy finansowe. W tej sytuacji emeryci, którzy chcą i mogą pracować, stają się dla pracodawców coraz bardziej atrakcyjną grupą pracowników.

Z badań przeprowadzonych wśród Polaków po 55. roku życia wynika jasno: większość z nich nie zamierza całkowicie rezygnować z aktywności zawodowej po osiągnięciu wieku emerytalnego. Motywacja jest różna – jedni chcą dorobić do skromnej emerytury, inni po prostu cenią sobie poczucie przydatności i kontakt z ludźmi. Dla pracodawców oznacza to jedno: mają do dyspozycji grupę doświadczonych, często bardzo lojalnych pracowników, którzy świetnie znają swój zawód.

Jeśli jako przedsiębiorca zastanawiasz się, czy warto zatrudnić osobę pobierającą świadczenie emerytalne – ten artykuł jest właśnie dla Ciebie. Wyjaśniam, jak wygląda kwestia składek ZUS, jaką formę zatrudnienia wybrać oraz na co uważać, żeby nie narobić sobie problemów z ZUS czy urzędem skarbowym.

Składki ZUS przy zatrudnieniu emeryta w 2026 roku

To jedno z pierwszych pytań, jakie zadają pracodawcy rozważający zatrudnienie emeryta. Odpowiedź jest nieco zaskakująca – zasadniczo emeryt podlega takim samym zasadom ubezpieczeń jak każdy inny pracownik lub zleceniobiorca, ale diabeł tkwi w szczegółach.

Umowa o pracę – pełne składki ZUS po stronie pracodawcy

Jeśli podpisujesz z emerytem umowę o pracę, jako pracodawca musisz odprowadzać za niego pełen zestaw składek – tak samo jak za każdego innego pracownika. W 2026 roku oznacza to obowiązkowe składki:

• ubezpieczenie emerytalne – 9,76% po stronie pracodawcy
• ubezpieczenie rentowe – 6,50% po stronie pracodawcy
• ubezpieczenie wypadkowe – od 0,67% do 3,33% w zależności od branży i liczby zatrudnionych
• Fundusz Pracy – 2,45%
• Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – 0,10%
• ubezpieczenie chorobowe – 2,45% po stronie pracownika (emeryt sam finansuje tę składkę)

Warto zaznaczyć, że emeryt zatrudniony na umowę o pracę podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu – ma więc prawo do zasiłku chorobowego, jeśli zachoruje. To istotna różnica w porównaniu z umową zlecenia.

Jedna ważna zasada: Sam fakt pobierania emerytury nie zwalnia pracodawcy z obowiązku płacenia składek na ubezpieczenia społeczne. Nie ma tu żadnej ulgi dla pracodawcy tylko dlatego, że pracownik jest emerytem.

Umowa zlecenie z emerytem – kiedy można zaoszczędzić na składkach?

Tu robi się nieco bardziej skomplikowanie, ale i ciekawiej z perspektywy kosztów pracodawcy.

Jeżeli emeryt wykonuje zlecenie wyłącznie dla Ciebie (nie ma innych tytułów do ubezpieczeń, np. umowy o pracę u kogoś innego), to od umowy zlecenia musisz odprowadzić pełne składki na ubezpieczenia społeczne – tak samo jak przy umowie o pracę (z wyjątkiem tego, że ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne przy zleceniu).

Natomiast jeśli emeryt jest jednocześnie zatrudniony gdzieś na umowę o pracę z wynagrodzeniem co najmniej równym minimalnemu (w 2026 roku to 4666 zł brutto miesięcznie), to od umowy zlecenia obowiązkowa jest jedynie składka zdrowotna. Składki społeczne stają się dobrowolne.

To często stosowany przez pracodawców sposób na optymalizację kosztów – emeryt pracuje na pełen etat w jednej firmie, a w drugiej działa na zlecenie, co dla tej drugiej firmy oznacza znacznie niższe koszty pozapłacowe.

Przykład liczbowy: Wyobraź sobie, że chcesz zatrudnić emeryta Pana Władysława na umowę zlecenie z wynagrodzeniem 5000 zł brutto miesięcznie. Pan Władysław ma jednocześnie umowę o pracę w innej firmie za 5000 zł brutto. W takim przypadku od zlecenia płacisz jedynie składkę zdrowotną (9% od podstawy po odliczeniu składek społecznych, które tu nie wystąpią po stronie pracodawcy). Twój koszt jest radykalnie niższy, niż gdybyś tę osobę zatrudniał jako pierwszego pracodawcy.

Składka zdrowotna – zawsze obowiązkowa

Niezależnie od formy zatrudnienia i innych tytułów do ubezpieczeń, od wynagrodzenia emeryta zawsze należy pobrać i odprowadzić składkę zdrowotną. W 2026 roku wynosi ona 9% podstawy wymiaru (obliczonej po ewentualnym odliczeniu składek społecznych).

Jaką umowę podpisać z emerytem? Plusy i minusy każdego rozwiązania

Wybór formy współpracy z emerytem zależy od specyfiki Twojej działalności i charakteru pracy, jaką ma wykonywać. Poniżej krótkie zestawienie najpopularniejszych opcji.

Umowa o pracę – stabilność, ale wyższe koszty

Plusy:

• Pełna ochrona pracownicza (urlopy, zasiłki, ochrona przed zwolnieniem)
• Większa lojalność i zaangażowanie pracownika
• Prostota w zakresie rozliczeń (stałe wynagrodzenie, standardowe listy płac)

Minusy:

• Wyższe koszty pracodawcy ze względu na pełen zestaw składek i odpis na ZFŚS
• Trudniejsze rozstanie w przypadku problemów (konieczność zachowania okresu wypowiedzenia, ewentualnie odprawy)
• Konieczność zapewnienia warunków BHP, szkoleń wstępnych itp.

Umowa zlecenie – elastyczność, ale uwaga na pozorność

Plusy:

• Większa elastyczność co do czasu i miejsca wykonywania pracy
• Potencjalnie niższe składki ZUS (gdy emeryt ma inny tytuł do ubezpieczeń)
• Łatwiejsze zakończenie współpracy

Minusy:

• Emeryt nie może wykonywać pracy pod ścisłym kierownictwem pracodawcy w określonym miejscu i czasie – to byłoby tzw. „ukryte zatrudnienie” i ZUS może zakwestionować taką umowę
• Brak prawa do urlopu wypoczynkowego (chyba że strony tak postanowią w umowie)
• Ryzyko zarzutu pozorności umowy przy kontroli ZUS lub PIP

Kontrakt B2B – gdy emeryt prowadzi działalność gospodarczą

Jeśli emeryt zarejestrował własną firmę (lub zdecyduje się to zrobić), możecie nawiązać współpracę na zasadach B2B. Emeryt wystawia Ci faktury, sam rozlicza swoje podatki i składki ZUS. Dla Ciebie jako przedsiębiorcy oznacza to brak obowiązków płatnika składek i uproszczone rozliczenia.

Warto jednak pamiętać, że emeryt prowadzący działalność gospodarczą musi samodzielnie odprowadzać składki ZUS (choć ma prawo do pewnych ulg, np. małego ZUS-u plus, jeśli jego przychody nie przekraczają określonego limitu). To jego sprawa, nie Twoja – ale dobrze o tym wiedzieć, żeby uczciwie poinformować współpracownika.

Praktyczne wskazówki dla pracodawcy

Pamiętaj o prawidłowym zgłoszeniu do ZUS

Zatrudniając emeryta, musisz zgłosić go do ZUS z właściwym kodem tytułu ubezpieczenia. Błędny kod może skutkować koniecznością korekt dokumentów i naliczeniem odsetek od zaległych składek. Przy umowie o pracę z emerytem stosuje się standardowy kod pracowniczy – 01 10. Przy zleceniu – 04 11 (lub odpowiedni wariant, jeśli emeryt ma inne tytuły do ubezpieczeń).

Jeśli nie jesteś pewien, który kod zastosować, skonsultuj się z biurem rachunkowym lub doradcą ZUS. Lepiej zapytać raz niż przez kilka lat korygować dokumenty.

Podatek dochodowy – bez niespodzianek

Z perspektywy podatku dochodowego emeryt jest traktowany tak samo jak każdy inny pracownik czy zleceniobiorca. Jako płatnik obliczasz i pobierasz zaliczki na PIT według ogólnych zasad. Emeryt może złożyć Ci oświadczenie PIT-2 (wniosek o stosowanie kwoty zmniejszającej podatek), ale tylko jeśli nie składa takiego oświadczenia w ZUS lub u innego pracodawcy. Warto to wyjaśnić na początku współpracy, żeby uniknąć konieczności zwrotu nadpłaconego podatku przy rozliczeniu rocznym.

Czy dodatkowe zarobki wpływają na wysokość emerytury?

Tak, i to jest kwestia, o której warto poinformować pracownika. W 2026 roku obowiązują limity dodatkowych zarobków dla emerytów poniżej powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn). Jeśli roczne przychody emeryta przekroczą 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (tzw. wyższy próg), ZUS może zawiesić wypłatę części lub całości świadczenia emerytalnego.

Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego takich ograniczeń już nie ma – emeryt może zarabiać ile chce bez ryzyka zawieszenia emerytury.

To ważna informacja dla Twoich potencjalnych pracowników – warto o niej wspomnieć już na etapie rozmowy rekrutacyjnej, żeby uniknąć nieporozumień i niezadowolenia.

Dokumentacja HR – nie rób skrótów

Emeryt jako pracownik lub zleceniobiorca podlega standardowym wymogom dokumentacyjnym. Przy umowie o pracę musisz prowadzić pełną dokumentację pracowniczą (umowę, świadectwa, orzeczenia lekarskie, dokumenty BHP itd.). Nie możesz pominąć żadnego elementu tylko dlatego, że to „doświadczona osoba, która i tak wszystko wie”. Inspekcja Pracy nie honoruje takich argumentów.

FAQ

Czy emeryt może pracować na pełen etat bez utraty emerytury?

To zależy od wieku. Osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny (60 lat kobiety, 65 lat mężczyźni), mogą pracować na dowolnych warunkach bez ryzyka zawieszenia świadczenia. Emeryci poniżej tego wieku muszą uważać na limity zarobkowe – jeśli ich roczny przychód przekroczy określony próg, ZUS może obniżyć lub zawiesić emeryturę.

Czy zatrudnienie emeryta daje mi jakieś ul